Nhập hàng lần đầu từ một mối mới: đặt thử, kiểm lô và điều khoản nên chốt
Tìm được một mối mới là bước một. Bước hai — đặt đơn đầu tiên — mới là chỗ quyết định mối đó có dùng lâu dài được không, và cũng là chỗ dễ mất tiền nhất với người mới mở cửa hàng.
Bài này đi theo đúng thứ tự một đơn hàng đầu: hỏi gì trước khi đặt, đặt bao nhiêu, kiểm gì khi hàng về, và chốt những điều khoản nào.
Đơn đầu phải nhỏ
Ai cũng biết vậy nhưng ít người làm được, vì mối nào cũng có mức giá tốt hơn khi lấy nhiều. Cứ chấp nhận giá cao hơn cho đơn đầu — số chênh đó là học phí rẻ nhất bạn từng trả.
- Lấy đủ loại thay vì nhiều một loại: mục tiêu là biết họ làm ăn ra sao, không phải chất kho.
- Lấy đúng nhóm hàng bạn tin sẽ bán được, đừng lấy thử thứ mình không rành.
- Nếu họ ép đơn tối thiểu quá lớn ngay từ đầu thì cân nhắc — mối tốt thường hiểu chuyện đặt thử.
Bảy câu hỏi trước khi đặt
- Giá theo bậc số lượng thế nào, và bậc tiếp theo cách bao xa.
- Bao lâu thì giao, tính từ lúc đặt hay lúc chuyển tiền.
- Hàng lỗi xử ra sao — đổi, trả, hay bù vào đơn sau.
- Ai chịu phí vận chuyển và ai chịu khi hàng hỏng trên đường.
- Có hoá đơn chứng từ không, và dưới hình thức nào.
- Hàng này họ tự làm hay lấy lại của nơi khác.
- Có bán cho ai khác gần chỗ bạn không.
Câu cuối hay bị ngại hỏi nhưng rất đáng hỏi. Không ai bắt họ độc quyền cho bạn, nhưng biết trước thì bạn tính được cách bày và cách đặt giá.
Trả tiền: đừng chuyển hết trước
Mối mới mà đòi chuyển 100% trước khi giao là chỗ phải cẩn thận. Thông lệ hợp lý là đặt cọc một phần, phần còn lại khi nhận hàng. Nếu họ không chấp nhận cách nào khác, cân nhắc giữ đơn đầu thật nhỏ để rủi ro nằm trong mức chịu được.
Chuyển khoản vào tài khoản đúng tên người hoặc đúng tên công ty mình đang làm việc cùng. Tài khoản lệch tên là dấu hiệu đáng hỏi lại.
Khi hàng về: kiểm trong ngày đầu
- Đếm số lượng trước khi mở từng món.
- Quay video lúc mở thùng nếu đơn lớn hoặc hàng dễ vỡ.
- Kiểm mẫu ngẫu nhiên, đừng chỉ kiểm mấy món trên cùng.
- So với ảnh và mô tả lúc đặt — màu, cỡ, chất liệu.
- Báo ngay trong ngày nếu có vấn đề, đừng để vài hôm.
Ba thứ hay lệch nhất ở đơn đầu: màu khác ảnh, cỡ nhỏ hơn hình dung, và chất lượng hoàn thiện không đều giữa các món.
Đừng bày hết lên kệ ngay
Giữ lại một phần trong kho vài tuần. Nếu nhóm hàng đó bán tốt thì lấy tiếp; nếu không thì bạn còn nguyên hàng để trả lại hoặc đẩy đi theo cách khác, chưa bị bóc tem hết.
Ghi lại mọi thứ đã trao đổi
Nhắn tin thì giữ tin, nói chuyện điện thoại thì nhắn lại một tin tóm tắt: "Em chốt lại: 50 món, giá X, giao trong 7 ngày, lỗi thì đổi trong 15 ngày." Đây là việc mất một phút và cứu bạn khỏi rất nhiều tranh cãi.
Đánh giá mối sau đơn đầu
- Giao đúng hẹn không, trễ thì có báo trước không.
- Hàng có đúng như mô tả không.
- Khi bạn báo lỗi thì họ xử thế nào — đây là câu quan trọng nhất.
- Trả lời tin nhắn có nhanh không vào lúc bạn đang cần gấp.
Mối tốt không phải là mối rẻ nhất, mà là mối bạn gọi được khi có chuyện.
Đừng dồn hết vào một mối
Ngay cả khi đơn đầu suôn sẻ. Mối duy nhất nghĩa là họ tăng giá thì bạn phải chịu, họ hết hàng thì kệ bạn trống. Hai ba mối cho cùng nhóm hàng là mức an toàn cho một cửa hàng nhỏ.
Dấu hiệu nên dừng ngay
- Đổi giá sau khi đã chốt, viện lý do chung chung.
- Không cho xem hàng thật hoặc luôn có lý do hoãn.
- Giục chuyển tiền gấp kèm ưu đãi chỉ có hôm nay.
- Không trả lời khi bạn báo lỗi, rồi im hẳn vài ngày.
- Địa chỉ kho không kiểm chứng được và không cho tới xem.
Nếu đi xem kho được thì nên đi
Một buổi tới tận nơi cho bạn biết nhiều hơn mười cuộc gọi: hàng thật ra sao, họ làm ăn quy củ tới đâu, kho có đủ hàng như họ nói không. Với mối ở xa thì xin gọi video xem kho cũng được — người làm thật ít khi ngại.
Nhập hàng từ nước ngoài
Đơn đầu qua biên giới có thêm mấy lớp mà đơn trong nước không có, và mỗi lớp là một chỗ phát sinh chi phí.
- Thời gian giao dài hơn nhiều và khó ước lượng — đừng hẹn khách theo lịch của mối.
- Phí không chỉ là tiền hàng: vận chuyển, thủ tục, chênh lệch tỷ giá.
- Hỏi rõ ai lo phần thủ tục nhập, đừng để tới lúc hàng nằm ở cảng mới bàn.
- Hàng lỗi rất khó trả — chi phí gửi ngược đôi khi hơn giá trị món.
Nếu chưa từng làm, đi qua một đơn vị nhập khẩu trung gian cho đơn đầu thường rẻ hơn tự mò, dù giá trên giấy nhìn cao hơn.
Mối quen giới thiệu mối mới
Được người trong nghề giới thiệu là điểm khởi đầu tốt, nhưng vẫn nên đặt thử đơn nhỏ như với mối lạ. Người giới thiệu chỉ bảo đảm cho trải nghiệm của họ, ở quy mô của họ, vào thời điểm của họ.
Lưu hồ sơ mối hàng
- Tên người liên hệ trực tiếp, không chỉ tên cửa hàng.
- Bảng giá theo bậc và ngày báo giá đó.
- Thời gian giao thực tế của từng đơn, không phải thời gian họ hứa.
- Số lần có hàng lỗi và cách họ xử mỗi lần.
Sau ba bốn đơn, bảng này cho bạn biết nên tăng tỷ trọng cho mối nào — dựa trên số liệu chứ không dựa vào cảm giác hợp tính nhau.
Ba điều gọn lại
- Đơn đầu nhỏ, chấp nhận giá cao hơn — đó là học phí rẻ nhất.
- Chốt điều khoản bằng tin nhắn, nhất là phần hàng lỗi và thời gian giao.
- Cách họ xử khi bạn báo lỗi mới là thứ cho biết mối đó dùng được lâu dài hay không.