Đọc một hợp đồng nhượng quyền: bảy chỗ quyết định bạn có lời hay không

Người bán nhượng quyền thường trình bày bằng con số doanh thu và hình ảnh cửa hàng đẹp. Nhưng thứ quyết định bạn có lời hay không, và có thoát ra được hay không, nằm trong bản hợp đồng — phần ít được nói tới nhất trong buổi tư vấn.

Bài này không thay được luật sư. Nó là danh sách những chỗ đáng đọc kỹ, để bạn biết mình đang hỏi về cái gì.

1. Tiền: có bao nhiêu khoản, và khoản nào lặp lại

• Phí ban đầu — trả một lần; hỏi rõ nó bao gồm những gì và không bao gồm gì.
• Phí định kỳ — tính theo doanh thu hay theo tháng cố định? Tính trên doanh thu trước hay sau khuyến mãi và đổi trả?
• Phí quảng cáo chung, nếu có — và bạn có được thấy nó tiêu vào đâu không.
• Khoản bắt buộc mua: biển hiệu, đồng phục, phần mềm, thiết bị — ai định giá.

Cộng hết lại rồi chia cho doanh thu dự kiến. Con số phần trăm ấy mới là thứ đáng so, không phải phí ban đầu.

2. Nguồn hàng: bạn buộc phải mua của ai

Đây là điều khoản âm thầm quyết định lợi nhuận. Nếu buộc phải nhập toàn bộ từ bên nhượng quyền thì giá nhập là do họ đặt, và họ có thể đổi. Cần hỏi rõ:

1. Bao nhiêu phần trăm hàng buộc phải lấy từ họ?
2. Giá nhập được chốt thế nào, và có ràng buộc gì khi họ tăng giá không?
3. Có được tự nhập món ngoài danh mục không?
4. Có mức nhập tối thiểu theo tháng hay theo quý không?

3. Lãnh thổ: có ai mở cạnh bạn không

Hỏi thẳng: bên nhượng quyền có cam kết không mở điểm khác trong phạm vi nào không, và phạm vi ấy đo bằng gì — khoảng cách, phường xã, hay số dân.

Cũng hỏi thêm một câu ít người nghĩ tới: chính họ có bán online giao tới khu của bạn không? Một điều khoản độc quyền mặt bằng không có nghĩa lý gì nếu kênh online của họ phục vụ đúng tập khách ấy.

4. Thời hạn và gia hạn

• Hợp đồng dài bao lâu, và có tự động gia hạn không.
• Gia hạn có phải trả phí lại từ đầu không.
• Họ có quyền từ chối gia hạn không, và trong trường hợp nào.
• Thời hạn hợp đồng có khớp với thời hạn thuê mặt bằng của bạn không — lệch nhau là chỗ rất dễ kẹt.

5. Chấm dứt: đường ra mới là chỗ đáng lo

1. Bạn muốn dừng sớm thì mất gì — phạt, mất phí ban đầu, hay phải báo trước bao lâu.
2. Họ được chấm dứt trong trường hợp nào, và có phải báo trước không.
3. Sau khi chấm dứt bạn phải làm gì: tháo biển, trả tài liệu, ngừng dùng tên.
4. Điều khoản cấm cạnh tranh — có cấm bạn mở cửa hàng cùng ngành trong bao lâu, trong phạm vi nào? Đây là điều khoản dễ bị bỏ qua nhất mà ảnh hưởng dài nhất tới bạn.

Hỗ trợ được hứa: viết ra thì mới có

Phần "chúng tôi hỗ trợ trọn gói" trong buổi tư vấn hay là phần mờ nhất trong hợp đồng. Nên đổi mỗi lời hứa thành một dòng có thể kiểm được:

1. Đào tạo — mấy buổi, ở đâu, cho mấy người, có đào tạo lại khi thay nhân viên không, ai trả chi phí.
2. Thiết kế và thi công cửa hàng — họ làm hay bạn làm, ai duyệt, sửa lại thì ai chịu.
3. Marketing — cụ thể là gì, bao lâu một lần, và bạn có được tự chạy thêm không.
4. Người phụ trách — có một đầu mối cố định không, phản hồi trong bao lâu.

Nếu một mục nào không đưa vào hợp đồng được vì "cái đó tuỳ tình hình", thì hãy tính kế hoạch tài chính của bạn như thể mục đó không tồn tại.

Điều họ được đơn phương thay đổi

Nhiều hợp đồng cho bên nhượng quyền quyền sửa một số thứ trong quá trình vận hành: bảng giá nhập, danh mục hàng, nhận diện thương hiệu, thậm chí quy chuẩn cửa hàng. Câu hỏi đáng đặt: khi họ đổi mà chi phí phát sinh thì ai chịu — đổi biển hiệu, đổi đồng phục, đổi phần mềm đều là tiền thật.

Ít nhất nên có một dòng buộc họ báo trước một khoảng thời gian hợp lý cho những thay đổi kéo theo chi phí.

6. Dữ liệu khách hàng thuộc về ai

Nếu hệ thống bán hàng là của bên nhượng quyền, thì danh sách khách, lịch sử mua, số điện thoại đang nằm ở đó. Hỏi rõ: khi chấm dứt, bạn có được giữ dữ liệu khách của chính cửa hàng mình không?

Với nghề bán hàng, tập khách quen chính là tài sản. Mất nó thì bạn bắt đầu lại từ số không.

7. Hỏi người đang làm, không chỉ hỏi người bán

Xin danh sách các điểm đang hoạt động, rồi tự đi gặp hai ba chủ điểm — nhất là điểm mở lâu nhất, và nếu có thể, một điểm đã đóng.

Câu đáng hỏi họ: doanh thu thực so với con số được hứa, hỗ trợ có như cam kết không, giá nhập có tăng không, và nếu được chọn lại thì có làm nữa không.

Trước khi ký

• Mang hợp đồng cho luật sư đọc. Chi phí ấy nhỏ so với số tiền bạn sắp bỏ ra.
• Mọi lời hứa miệng phải vào hợp đồng — cái gì không viết ra thì coi như không có.
• Đừng ký dưới sức ép thời gian. "Ưu đãi chỉ trong tuần này" là kỹ thuật bán hàng, không phải điều kiện kinh doanh.

Ba điều gọn lại

1. Cộng hết mọi khoản phí rồi chia cho doanh thu dự kiến — phần trăm đó mới là thứ đáng so.
2. Đọc kỹ đường ra: phạt dừng sớm, điều khoản cấm cạnh tranh, và dữ liệu khách thuộc về ai.
3. Đi gặp chủ điểm đang làm và điểm đã đóng; và mọi lời hứa miệng phải vào hợp đồng.