Mở chi nhánh thứ hai: dấu hiệu sẵn sàng và mấy chỗ hay vỡ
Cửa hàng đầu tiên chạy ổn, doanh thu đều, và câu hỏi tự nhiên xuất hiện: có nên mở cái thứ hai không. Đây là quyết định mà nhiều người làm quá sớm, và cái giá không chỉ là tiền của cửa hàng mới — nó thường kéo cả cửa hàng đầu tiên xuống theo.
Bài này nói về dấu hiệu sẵn sàng, và về mấy chỗ hay vỡ.
Dấu hiệu bạn đã sẵn sàng
Cửa hàng đầu tiên chạy được khi bạn vắng mặt. Đây là dấu hiệu quan trọng nhất. Thử nghỉ trọn một tuần và xem chuyện gì xảy ra. Nếu doanh thu tụt hẳn hoặc có sự cố không ai xử được, thì cửa hàng đó chưa phải một hệ thống, nó là bạn — và bạn không nhân đôi được.
Có lãi thật, ổn định qua nhiều tháng. Không phải doanh thu, mà là lãi sau khi đã trừ hết: mặt bằng, lương, điện nước, hàng tồn, hao hụt, và cả công của chính bạn. Nếu chưa tính công của mình vào thì con số lãi đang là con số giả.
Quy trình đã viết ra giấy. Nhập hàng, bán hàng, xử khiếu nại, đóng ca, kiểm kho. Cửa hàng thứ hai chạy bằng những tờ giấy đó, không chạy bằng trí nhớ của bạn.
Có người quản lý được. Người này phải sẵn sàng trước khi bạn ký hợp đồng mặt bằng, không phải tuyển sau đó.
Tiền đủ cho cả giai đoạn lỗ. Cửa hàng mới thường mất nhiều tháng mới hoà vốn — và tiền cho giai đoạn đó phải là tiền dư, không phải tiền của cửa hàng đầu tiên.
Dấu hiệu chưa nên mở
- Bạn đang mở cái thứ hai để giải quyết vấn đề của cái thứ nhất. Cửa hàng đầu ế thì cái thứ hai không cứu được, nó chỉ chia mỏng nguồn lực.
- Bạn chưa từng vắng mặt quá ba ngày.
- Bạn không nói được chính xác cửa hàng đầu lãi bao nhiêu mỗi tháng.
- Bạn đang mở vì thấy một mặt bằng đẹp. Mặt bằng đẹp không phải lý do đủ — nó chỉ là một điều kiện.
- Người nhà đang phải gánh việc không lương để cửa hàng đầu chạy được.
Bốn chỗ hay vỡ
Thứ nhất — dòng tiền. Mở cửa hàng thứ hai rút tiền khỏi cửa hàng thứ nhất: tiền cọc mặt bằng, sửa chữa, nhập hàng ban đầu, lương trước khi có doanh thu. Nhiều người tính đủ chi phí mở nhưng quên chi phí vận hành trong mấy tháng chưa hoà vốn.
Cách phòng: tính riêng hai sổ ngay từ đầu, và đặt trước một khoản dự phòng bằng chi phí vận hành vài tháng cho cửa hàng mới.
Thứ hai — hàng tồn chia đôi. Cùng số vốn hàng nhưng chia cho hai chỗ thì mỗi chỗ mỏng đi, và khách vào thấy ít lựa chọn hơn trước. Với mặt hàng mà mỗi món một khác — đá tự nhiên chẳng hạn — chuyện này rõ hơn nhiều so với hàng sản xuất hàng loạt.
Cách phòng: chuẩn bị vốn hàng riêng cho chỗ mới, và có cơ chế chuyển hàng qua lại khi một bên cần.
Thứ ba — chất lượng tư vấn. Ở cửa hàng đầu, bạn là người nói chuyện với khách. Ở chỗ mới, đó là một nhân viên. Nếu bạn chưa dạy được cách tư vấn của mình thành thứ người khác làm theo được, thì trải nghiệm hai nơi sẽ khác nhau — và khách nhận ra.
Đây cũng là chỗ dễ trượt sang bán bằng nỗi sợ: nhân viên chưa vững thường dùng mấy câu doạ quen thuộc vì chúng dễ chốt đơn. Nếu bạn không nói rõ ranh giới và không kiểm, nó sẽ xảy ra.
Thứ tư — sự có mặt của bạn. Hai cửa hàng nghĩa là bạn không thể ở đủ cả hai. Nhiều chủ chia đôi thời gian rồi phát hiện cả hai chỗ đều chạy kém hơn lúc chỉ có một.
Cách phòng là quay lại dấu hiệu đầu tiên: cửa hàng phải chạy được khi bạn vắng, trước khi có cái thứ hai.
Chọn chỗ cho cửa hàng thứ hai
Hai hướng, và chúng có đánh đổi khác nhau:
Gần cửa hàng đầu — dễ quản, chuyển hàng nhanh, nhân viên hỗ trợ được nhau. Nhược điểm là hai chỗ ăn khách của nhau nếu quá gần.
Xa hơn, khu khác — tập khách mới, không giẫm chân. Nhược điểm là mọi thứ khó hơn: quản lý, giao hàng, và bạn mất nhiều thời gian di chuyển.
Với người mở cái thứ hai, gần thường an toàn hơn — đủ xa để không cướp khách, đủ gần để bạn tới được trong ngày.
Đo bằng gì trong sáu tháng đầu
Đặt sẵn vài con số để biết chỗ mới đang đi đúng hướng hay không, thay vì chỉ cảm nhận:
- Doanh thu theo tuần, so với dự tính chứ không so với cửa hàng đầu.
- Số khách vào và tỉ lệ mua — hai con số này nói nhiều hơn doanh thu, vì chúng tách được vấn đề vị trí với vấn đề bán hàng.
- Doanh thu cửa hàng đầu. Nếu nó tụt sau khi mở chỗ mới thì đó là tín hiệu quan trọng nhất và dễ bị bỏ qua nhất.
- Hàng tồn nằm lâu ở cả hai chỗ.
- Thời gian bạn bỏ ra mỗi tuần cho từng chỗ.
Và đặt trước một mốc: sau bao nhiêu tháng mà chưa đạt mức nào thì bạn sẽ làm gì. Quyết định đó dễ hơn nhiều khi được đặt lúc chưa vướng cảm xúc.
Nếu phải đóng cửa hàng thứ hai
Không phải thất bại nếu bạn xử gọn. Vài điều thực tế: đọc kỹ điều khoản chấm dứt trong hợp đồng mặt bằng — phần này nên hỏi người có chuyên môn, và quy định liên quan cũng thay đổi theo thời gian; chuyển hàng về chỗ cũ sớm thay vì giảm giá sâu; và nói với nhân viên sớm, đàng hoàng.
Đóng đúng lúc giữ lại được vốn cho cửa hàng đầu. Cố kéo dài thường làm mất cả hai.
Tóm lại
Dấu hiệu sẵn sàng rõ nhất là cửa hàng đầu chạy được khi bạn vắng mặt trọn một tuần. Kèm theo: có lãi thật đã trừ cả công của bạn, quy trình đã viết ra giấy, có người quản lý sẵn, và tiền đủ cho giai đoạn lỗ.
Bốn chỗ hay vỡ là dòng tiền, hàng tồn chia đôi, chất lượng tư vấn, và việc bạn không ở đủ cả hai nơi. Đặt sẵn mấy con số để đo trong sáu tháng đầu — nhất là doanh thu của cửa hàng đầu tiên.