Đóng cửa hàng hoặc sang lại: làm cho gọn

Mở cửa hàng thì có cả trăm bài hướng dẫn. Đóng cửa hàng thì gần như không ai viết — trong khi đó là việc nhiều người sẽ phải làm, và làm không gọn thì kéo theo nợ nần, mất bạn, mất uy tín.

Bài này nói cách khép lại cho gọn, dù là đóng hẳn hay sang lại cho người khác.

Quyết định: nhìn số, đừng nhìn cảm giác

• Tính lãi lỗ vài tháng gần nhất, đã trừ hết mặt bằng, lương, điện nước, hàng hỏng.
• Tính cả công của chính mình — nếu mình làm chỗ khác thì được bao nhiêu.
• Hàng tồn có bán được không, và bán trong bao lâu.
• Đặt một mốc: nếu tới tháng nào đó vẫn vậy thì dừng, quyết trước cho đỡ dùng dằng.
• Dừng đúng lúc không phải thất bại — kéo dài mới là chỗ mất thêm.

Trước khi đóng, thử ba việc rẻ

1. Cắt giờ mở cửa cho khớp giờ đông thật — mở ít giờ mà đúng giờ còn hơn mở suốt.
2. Bán online song song trong vài tháng, xem khách có theo không.
3. Thương lượng lại giá thuê — chủ nhà cũng ngại mặt bằng trống.
4. Ba việc này rẻ và làm được ngay, thử trước khi quyết dứt.
5. Nếu thử rồi vẫn không đổi thì quyết định đóng nhẹ đầu hơn nhiều.

Nhân viên: phần dễ làm tổn thương nhất

• Báo sớm và báo trực tiếp, đừng để họ nghe qua người khác.
• Thanh toán sòng phẳng phần đã làm, đúng hạn.
• Viết cho họ một lời giới thiệu nếu họ làm tốt — thứ này không tốn gì.
• Giới thiệu sang chỗ quen nếu có thể.
• Phần nghĩa vụ theo hợp đồng lao động thì hỏi kế toán hoặc người làm về lao động.

Thứ tự khi đã quyết đóng

1. Xem lại hợp đồng thuê: báo trước bao lâu, cọc xử thế nào, hoàn trả nguyên trạng tới mức nào.
2. Báo chủ mặt bằng bằng văn bản đúng thời hạn ghi trong hợp đồng.
3. Báo nhân viên sớm — họ cần thời gian tìm việc, và đó là chuyện tử tế tối thiểu.
4. Chốt với nhà cung cấp: còn nợ gì, có trả lại hàng được không.
5. Lên lịch xả hàng, đừng để tới tuần cuối mới bán tháo.
6. Thông báo khách khi đã chắc chắn, không thông báo lúc còn lưỡng lự.

Nghĩa vụ với khách còn treo

• Đơn đã nhận tiền mà chưa giao — giao xong hoặc hoàn tiền, đây là việc phải làm trước tiên.
• Phiếu quà tặng, thẻ tích điểm còn hạn thì nói rõ xử lý thế nào.
• Hàng đang bảo hành hoặc đang sửa phải trả về tận tay chủ.
• Đặt cọc giữ hàng thì hoàn lại, kèm lời xin lỗi ngắn.
• Danh sách này nên làm trước khi tháo biển, không phải sau.

Xả hàng tồn

1. Chia ba nhóm: bán được giá, bán rẻ được, và gần như không bán được.
2. Nhóm một bán trước khi còn khách quen, đừng để tới cuối.
3. Nhóm hai giảm theo đợt, và nói rõ là hàng thanh lý.
4. Nhóm ba thì bán sỉ lại cho người cùng ngành, hoặc tặng, còn hơn vứt.
5. Đừng bán hàng lỗi mà không nói — chuyện đó theo mình rất lâu.
6. Ghi lại đã bán gì, cho ai để còn đối chiếu sau này.

Sang lại cho người khác

• Nói rõ mình sang cái gì: nội thất, hàng tồn, mối nhà cung cấp, hay chỉ vị trí.
• Chủ mặt bằng phải đồng ý bằng chữ trước khi hai bên thoả thuận sâu.
• Đưa số thật — doanh thu, chi phí, khách quen; nói vống thì người ta biết sau vài tuần.
• Bàn giao có biên bản: danh sách đồ, tình trạng, công nợ đang có.
• Nếu số tiền lớn thì nhờ người có chuyên môn pháp lý xem giấy trước khi ký.

Mặt bằng: trả lại thế nào

1. Đọc lại điều khoản hoàn trả nguyên trạng — tháo bảng hiệu, trám tường, sơn lại tới đâu.
2. Chụp ảnh trước khi tháo dỡ và chụp lại sau khi dọn xong.
3. Chốt số điện nước có ảnh và có ngày.
4. Bàn giao chìa khoá có biên bản, hai bên cùng ký.
5. Cọc trả khi nào và trừ những gì — hỏi rõ và ghi lại câu trả lời.

Đồ đạc và thiết bị

• Kệ, tủ kính, quầy bán lại được cho người mở mới — rao sớm khi còn nguyên trạng.
• Chụp ảnh sạch sẽ, ghi kích thước, đó là thứ người mua cần.
• Thiết bị điện thì nói rõ tuổi và tình trạng, kèm giấy bảo hành nếu còn.
• Đồ đóng theo kích thước riêng khó bán — tính trước điều đó ngay từ lúc mở.
• Bảng hiệu có tên mình thì tháo và huỷ, đừng để người khác dùng lại.

Thông báo cho khách thế nào

1. Nói thẳng, ngắn, một lần — không cần kể lý do dài.
2. Nêu rõ ngày cuối và cách xử lý đơn, phiếu, bảo hành còn treo.
3. Cảm ơn thật lòng, nhất là với khách quen nhiều năm.
4. Giới thiệu chỗ khác nếu có nơi mình tin được.
5. Đừng xoá sạch trang và biến mất — giữ một kênh liên lạc thêm một thời gian.

Giấy tờ và thủ tục

• Chấm dứt hoạt động kinh doanh có thủ tục riêng, và mỗi loại hình một kiểu.
• Thuế, hoá đơn, bảo hiểm cho nhân viên đều có phần phải xử.
• Hỏi kế toán hoặc người làm thủ tục — trang này không nói thay quy định.
• Làm đúng từ đầu rẻ hơn việc bị nhắc lại sau vài năm.
• Giữ sổ sách và hoá đơn đủ thời hạn theo quy định, đừng bỏ hết khi dọn.

Phần tinh thần

1. Đóng cửa hàng buồn thật, nhất là khi đã dồn nhiều năm vào đó.
2. Không phải cứ đóng là mình kém — mặt bằng, thị trường, sức khoẻ đều có phần.
3. Nói với người trong nhà sớm, đừng gồng một mình tới phút cuối.
4. Ghi lại bài học khi còn nóng: cái gì chạy, cái gì không, vì sao.
5. Nếu mệt mỏi kéo dài và ảnh hưởng sinh hoạt thì nói chuyện với người có chuyên môn tâm lý.

Giữ lại cái gì cho lần sau

• Danh sách khách quen và cách liên lạc, nếu họ đồng ý.
• Mối nhà cung cấp tốt — quan hệ này giá trị hơn hàng tồn.
• Sổ ghi giá vốn, giá bán, món nào bán chạy.
• Quan hệ với nhân viên cũ: chia tay tử tế thì sau này còn gọi lại được.
• Trang này có bài riêng về thử trước khi mở cửa hàng — đọc lại nếu định làm lại.

Ba việc không hoãn vì đang đóng cửa hàng

• Chuyện sức khoẻ thì đi khám.
• Hỏng hóc về điện, gas — sửa hoặc ngắt ngay, kể cả khi sắp trả mặt bằng.
• Hạn thuế, hạn hợp đồng, hạn báo trước thì theo hạn.

Ba dòng trên lặp ở nhiều bài trong mục này, và lặp là cố ý.